مالاریا قابل پیشگیری و درمان است

انتشار جغرافیایی

در گذشته مالاریا یک بیماری جهانی بوده است ولی امروزه در اروپا بشدت کاهش یافته و بیشتر در قاره آفریقا و جنوب شرقی آسیا شایع است. این بیماری در بیشتر مناطق ایران نیز شیوع داشته و اکنون انتقال آن در بیشتر مناطق مالاریا خیز قبلی قطع شده است. در حال حاضر این بیماری بیشتر در جنوب شرقی ایران در استان‌های سیستان و بلوچستان، هرمزگان و قسمت گرمسیری کرمان انتقال می‌یابد. در حال حاضر بدلیل تعداد زیاد جمعیت افاغنه در استان 95% مالاریا را مهاجرین افغانی تشکیل می‌دهد.

عامل بیماری

یک انگل تک سلولی به نام پلاسمودیوم است که در داخل گلبول‌های قرمز خون زندگی می‌کنند و تکثیر می‌یابد. چهار نوع پلاسمودیوم (ویواکس، فالسیپارم، مالاریه، واوال) در انسان بیماری‌زا هستند که ابتلا به فالسیپارم با خطر مرگ ومیر بالا همراه است.

  • بکارگیری همزمان چند روش به کنترل بهتر مالاریا کمک می‌کند.

نحوه انتقال

مالاریا به چهار روش انتقال می‌یابد:

1ـ گزش توسط پشه‌های آنوفل ماده آلوده

شایع‌ترین و معمول‌ترین روش انتقال مالاریا است این پشه برای باروری تخم‌های خود ناگزیر به خونخواری شبانه است و ممکن است از یک فرد آلوده به مالاریا خونخواری بکند. بدین ترتیب پلاسمودیوم‌ها در معده آنوفل ماده تغییر شکل و تکثیر یافته و بعد از یک یا دو هفته وارد غدد بزاقی پشه می‌شوند. سپس پشه با خونخواری مجدد از افراد سالم آنها را به دیگران منتقل می‌کند.

آنوفل ماده فقط در آبهای راکد، یا با حرکت بسیار کند تخم‌ریزی می‌کند هرچند حجم آب خیلی کم باشد.

 

2ـ انتقال خون

در برخی افراد عامل مالاریا تا 30 سال بدون علامت باقی می‌ماند و انتقال خون از این افراد ظاهراً سالم به افراد سالم باعث انتقال بیماری مالاریا می‌شود.

3ـ وسایل و تجهیزات پزشکی

انتقال مالاریا از طریق وسایل و تجهیزات پزشکی، سرنگ‌های آلوده مشترک بویژه در معتادین به موادمخدر تزریقی امکان پذیر است.

4ـ انتقال مادرزادی

در مادران باردار ممکن است پلاسمودیوم‌ها از طریق بند ناف به جنین انتقال یابند. در نوزادان این مادران معمولاً‌ علائم بیماری از سه ماهگی به بعد بروز می‌کند.

نشانه‌های بالینی

از جمله مهمترین نشانه‌های مالاریا،‌ تب، لرز و تعریق دوره‌ای و معمولاً 4 تا 6 ساعته است. دوره تب بر اساس نوع پلاسمودیوم ممکن است 48 ساعته (مالاریای سه یک) یا هفتاد و دو ساعته (مالاریای چهار یک) باشد. سردرد، تهوع و تعریق هم معمولاً‌بروز می‌کند. در زنان باردار و خردسالان نشانه‌ها شدیدتر است.در مالاریای فالسیپارم (مالاریای سه یک بدخیم) کم‌خونی شدید، سیاهی رنگ ادرار و علائم عصبی ـ مغزی نیز وجود دارد که در نهایت ممکن است به مرگ بیمار منجر شود در افراد بومی مناطق مالاریاخیز معمولاً طحال بزرگ می‌شود.

در صورت بروز لرز، تب و تعرق به نزدیکترین مرکز بهداشتی و درمانی مراجعه کنید

تشخیص

افرادی که در مناطق مالاریا خیز زندگی می‌کنند یا سابقه مسافرت و خوابیدن در این مناطق را دارند در صورتیکه تب داشته باشند باید به پزشک مراجعه کنند. همچنین مهاجرین افغانی که از مناطق مالاریا خیز به استان مراجعه می‌کنند باید مورد آزمایش قرار گیرند. تشخیص قطعی بیماری مالاریا مبتنی بر دیدن انگل در آزمایش میکروسکوپی گسترش خونی ضخیم و نازک رنگ شده بیمار است.

درمان

  • درمان بیشتر بیماران به سادگی ا مکان‌پذیر است.
  • درمان باید زیر نظر پزشک و یا بهورزان محلی باشد
  • دوره درمان باید کامل باشد و بیماران بدحال و در حال اغماء (مالاریای مغزی) باید به منظور درمان ویژه ، در بیمارستان بستری شوند.

درمان به موقع، کامل و پیگیری آن علاوه بر تضمین سلامتی، از برگشت بیماری مالاریا جلوگیری   می کند.

کنترل

با توجه به اینکه ریشه‌کنی مالاریا، یعنی از بین بردن کامل انگل‌های مالاریا و قطع انتقال بیماری در اکثر مناطق مالاریاخیز دنیا عملی نیست، باید بمنظور کاهش تعداد موارد بیماری و مرگ و میر ناشی از آن، مالاریا را کنترل کرد. بدین منظور عملیات زیر انجام می‌گیرد:

بیماری با آزمایش خون افراد تب‌دار و مشکوک و درمان افرادی که در آزمایش خون آنان انگل ماریا دیده شده است.

علاوه بر تشخیص سریع موارد مثبت مالاریا باید در اسرع وقت درمان شروع شود و دوره درمان نیز باید کامل گردد و بیماران جهت نتیجه درمان پیگیری شوند.

              1. محافظت افراد سالم در برابر نیش پشه‌های آنوفل:

  • خوابدن در پشه‌بندهای دارای روزنه‌های ریز و آغشته به حشره‌کش‌ها.
  • نصب توری به در و پنجره
  • نصب تله‌های نوری، الکتریکی یا شیمیایی.
  • استفاده از مواد دور کننده حشرات بویژه در مادران باردار و اطفال
  • جلوگیری از انتقال بیماری شامل:

 

                2.  آموزش بهداشت و جلب همکاری ساکنان مناطق مالاریا خیز در پذیرش و اجرای عملیات مبارزه با مالاریا

3. بهسازی محیط از طریق خشکاندن باتلاق‌ها و آبگیرها و جاری کردن آب آنها که محل اصلی تخم‌ریزی پشه هاست.

4. پاشیدن نفت، گازوئیل و روغن به سطح آب یا سمپاشی مردابها و جاهایی که آب راکد وجود دارد و محل زندگی لارو پشه‌هاست.

5. مبارزه بیولوژیک با استفاده از ماهی‌هایی که لارو پشه‌ها را می‌خورند. (مانند ماهی گامبوزیا) و یا میکروب‌های ضد این لاروها

6. سمپاشی مکان‌های استراحت پشه بالغ، مانند مکانهای مسکونی انسان و حیوانات.

/ 0 نظر / 39 بازدید